Wyrok TSUE C‑396/24 Lubreczlik – czy bank może żądać zwrotu całego kapitału kredytu frankowego?
W dniu 19 czerwca 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał istotny wyrok w sprawie C‑396/24 (Lubreczlik), dotyczący rozliczeń pomiędzy bankiem a konsumentem po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu hipotecznego zawierającej nieuczciwe warunki umowne.
Orzeczenie zapadło w odpowiedzi na pytania prejudycjalne Sądu Okręgowego w Krakowie, zadane na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w postępowaniach pomiędzy mBank S.A. a kredytobiorcami.
Czego dotyczył spór?
Sprawa dotyczyła wykładni art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG, zobowiązującego państwa członkowskie do zapewnienia skutecznych środków zapobiegających stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
W polskim orzecznictwie dotyczącym nieważnych umów kredytowych przyjęto teorię dwóch kondykcji, zgodnie z którą każdej ze stron przysługuje co do zasady odrębne roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy.
Na tym tle powstał problem, czy bank może skutecznie domagać się od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od spłat dokonanych już przez kredytobiorcę, także wtedy, gdy suma tych spłat osiągnęła lub przekroczyła wartość wypłaconego kapitału.
Drugie zagadnienie dotyczyło obowiązku nadania z urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokowi uwzględniającemu roszczenie banku, jeżeli konsument uznał to roszczenie.
Co orzekł TSUE?
Trybunał stwierdził, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie takiemu orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym przedsiębiorca może żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty kredytu niezależnie od wysokości spłat dokonanych w wykonaniu nieważnej umowy oraz kwoty pozostającej do spłaty.
TSUE zakwestionował również obowiązek automatycznego nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w razie uznania roszczenia przez konsumenta, jeżeli przepisy krajowe nie pozwalają sądowi podjąć środków niezbędnych do ochrony konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami takiego rozstrzygnięcia.
Czy wyrok oznacza odrzucenie teorii dwóch kondykcji?
Wyroku nie należy utożsamiać z generalnym zakazem stosowania teorii dwóch kondykcji ani z całkowitym pozbawieniem banku roszczenia o zwrot świadczenia spełnionego na podstawie nieważnej umowy.
Rozstrzygnięcie dotyczy dopuszczalności takiego sposobu dochodzenia i zasądzania roszczeń banku, który pomija spłaty dokonane przez konsumenta i może prowadzić do podważenia skuteczności ochrony przewidzianej w dyrektywie 93/13.
Istotne jest zatem rozróżnienie pomiędzy samym istnieniem roszczeń restytucyjnych stron a sposobem ich rozliczenia i dochodzenia przed sądem.
Zagadnienie to zostało szerzej omówione w odrębnym artykule: Dlaczego nie jest prawdziwe twierdzenie, że TSUE zakazał stosowania teorii dwóch kondykcji.
Jakie znaczenie ma wyrok dla kredytobiorców?
Wyrok C‑396/24 wzmacnia argumentację przeciwko dochodzeniu przez banki pełnej nominalnej kwoty kapitału z pominięciem spłat już dokonanych przez kredytobiorców.
Wskazuje także na konieczność uwzględniania przez sądy rzeczywistych skutków finansowych rozstrzygnięcia dla konsumenta, tak aby korzystanie z ochrony przed nieuczciwymi warunkami umownymi nie prowadziło do szczególnie dotkliwych konsekwencji.
Ocena konkretnych roszczeń wymaga jednak uwzględnienia stanu rozliczeń stron, podniesionych zarzutów oraz okoliczności danej sprawy.
Autor: Marcin Pych – radca prawny
Kancelaria Radcy Prawnego EFEKT
Data pierwszej publikacji: 20 czerwca 2025 r.
Aktualizacja merytoryczna: 18 października 2026 r.
© Marcin Pych. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny, został przygotowany bez znajomości okoliczności konkretnej sprawy i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.
